![\"\"](\"https:\/\/www.permakultura.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/kosztela_01-300x225.jpg\" "\\"Kosztele,")
<\/p>\n\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tradycyjny przydomowy sady to dzi\u015b bardzo rzadki widok na polskiej wsi. Rosn\u0105ce jeszcze nie tak dawno, jab\u0142onie, grusze i \u015bliwy zast\u0105pi\u0142y ozdobne iglaki, a je\u015bli nawet obok domu rosn\u0105 jakie\u015b drzewa owocowe, to nie s\u0105 to ju\u017c dawne wysokopienne odmiany, lecz nowe, niskopienne, a nawet kar\u0142owate. Sadownicy tak\u017ce zrezygnowali z tradycyjnych wysokopiennych drzew owocowych. Drzewa niskopienne owocuj\u0105 co roku, owoce \u2013 \u0142adne, o intensywnym kolorze \u2013 \u0142atwo si\u0119 zrywa, nie szkodzi im transport, jednym s\u0142owem, przynosz\u0105 znacznie wi\u0119kszy zysk. Jednak te owoce nie maj\u0105 takiego aromatu i smaku jak papier\u00f3wki, kosztele, malin\u00f3wki czy renety.<\/p>\n
Miejsce w kt\u00f3rym tworzymy nasz ogr\u00f3d le\u015bny, jest miejscem gdzie na pocz\u0105tku XX wieku za\u0142o\u017cono dworski sad owocowy. Z przekaz\u00f3w ustnych wiadomo, \u017ce ros\u0142y tu g\u0142\u00f3wnie jab\u0142onie, w\u0142oskie orzechy i morwy. Opr\u00f3cz drzew zasadzono tak\u017ce wiele owocowych krzew\u00f3w w tym min. derenie.<\/p>\n
Ponad 100 lat, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od chwili za\u0142o\u017cenia sadu, wielokrotnie zmieniali si\u0119 u\u017cytkownicy tego miejsca, kt\u00f3rzy z up\u0142ywem czasu wycinali kolejne drzewa, nie sadz\u0105c nowych. Po krzewach owocowych nie zosta\u0142 nawet \u015blad, zachowa\u0142y si\u0119 natomiast relikty dziew owocowych w postaci 8 jab\u0142oni, 4 morw i kilku m\u0142odych, samosiejek \u015bliw.<\/p>\n
Nasze jab\u0142onie to:<\/p>\n
<\/p>\n
– \u201eKosztela\u201d<\/strong> (Wierzb\u00f3wka zimowa,\u00a0\u00a0Kosztylka)<\/p>\n Polska odmiana pochodz\u0105ca prawdopodobnie z XVII w.<\/p>\n Owoce \u015bredniej wielko\u015bci, kuliste. Sk\u00f3rka twarda, s\u0142omkowo\u017c\u00f3\u0142ta, z bia\u0142ymi punkcikami. Mi\u0105\u017csz bia\u0142y z odcieniem zielonkawym, kruchy, wybitnie s\u0142odki, soczysty, bez aromatu, twardy. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 zbiorcz\u0105 owoce osi\u0105gaj\u0105 w po\u0142owie wrze\u015bnia i maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do masowego opadania. Do konsumpcji nadaj\u0105 si\u0119 w pa\u017adzierniku.<\/p>\n Jest to typowa odmiana deserowa, nieprzydatna na przetwory, ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 zawarto\u015b\u0107 kwas\u00f3w organicznych.<\/p>\n Drzewo o silnym wzro\u015bcie, tworz\u0105ce g\u0119st\u0105, kulist\u0105 koron\u0119 (\u015brednica do 15 m) o cienkich i sztywnych ga\u0142\u0105zkach. W owocowanie wchodzi do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano. Obficie plonuje co drugi rok.<\/p>\n Odmiana mrozoodporna i ma\u0142o podatna na choroby (ma\u0142o wra\u017cliwa na parcha, odporna na m\u0105czniaka).<\/p>\n W por\u00f3wnaniu do innych jab\u0142oni jest te\u017c rzadko atakowana przez szkodniki.<\/p>\n Kosztele, ulubione jab\u0142ka kr\u00f3lowej Marysie\u0144ki<\/p>\n W starych r\u0119kopisach znalezionych na poddaszu pa\u0142acu w Wilanowie znajdujemy wzmiank\u0119 o tym, jak kr\u00f3l Jan III nada\u0142 nazw\u0119 jednej z dorodnych jab\u0142oni rosn\u0105cych w kr\u00f3lewskim ogrodzie. By\u0142y to s\u0142odkie jab\u0142ka zwane \u201ewierzb\u00f3wkami bia\u0142ymi\u201d, sprowadzone do Wilanowa przez kr\u00f3lewskiego ogrodnika Jak\u00f3ba Wie\u0144czarka z Czerwi\u0144ska, od tamtejszych zakonnik\u00f3w, kt\u00f3rzy wyhodowali je z siewu oko\u0142o roku 1590.<\/p>\n Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tej, jak te\u017c\u00a0 i wielu innych starych odmian jab\u0142oni, jest przemienno\u015b\u0107 owocowania. Je\u015bli w jednym roku jest urodzaj owoc\u00f3w, w nast\u0119pnym roku nie ma ich wcale, b\u0105d\u017a jest bardzo niewiele.<\/p>\n Kr\u00f3l osobi\u015bcie dogl\u0105da\u0142 zbior\u00f3w owoc\u00f3w. Kiedy kt\u00f3rego\u015b lata doniesiono mu, \u017ce tych szczeg\u00f3lnych jab\u0142ek jest bardzo niewiele, podobno zawo\u0142a\u0142 \u201ekosz tylko? to tych kosztylk\u00f3w jest ma\u0142o, a moja Marysie\u0144ka tak je lubi\u201d. Odt\u0105d jab\u0142ka te zwano kosztylkami, a p\u00f3\u017aniej kosztelami.<\/p>\n Ta odmiana jab\u0142oni jeszcze niedawno by\u0142a bardzo popularna w sadach naszych dziadk\u00f3w. Dzi\u015b – niestety – mo\u017cna j\u0105 spotka\u0107 bardzo rzadko, a s\u0142odkie, twarde, zielono\u017c\u00f3\u0142te kosztele s\u0105 rarytasem.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Marta Dziubiak, O dawnych uprawnych odmianach jab\u0142oni i ich pochodzeniu. Rocznik dendrologiczny, Vol 54-2006<\/p><\/blockquote>\n Nasza kosztela \u017cyje ju\u017c ok. 100 lat i stanowi jeden z relikt\u00f3w podworskiego sadu, za\u0142o\u017conego w pierwszych latach\u00a0XX w. Uwaga na \u201efalsyfikaty\u201d<\/p>\n Z uwagi na zwi\u0119kszony popyt na stare, tradycyjne odmiany jab\u0142ek, od pewnego czasu \u201ekosztele\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 na targowiskach. Wygl\u0105daj\u0105 przer\u00f3\u017cnie, ale w \u017cadnym wypadku nie przypominaj\u0105 prawdziwej koszteli. Nie trzeba ich nawet bra\u0107 do r\u0119ki \u2013 wszystkie te falsyfikaty wyposa\u017cone s\u0105 w ogonki, kt\u00f3re przy zrywaniu prawdziwej koszteli pozostaj\u0105 na drzewie. \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tradycyjny przydomowy sady to dzi\u015b bardzo rzadki widok na polskiej wsi. Rosn\u0105ce jeszcze nie tak dawno, jab\u0142onie, grusze i \u015bliwy zast\u0105pi\u0142y ozdobne iglaki, a je\u015bli nawet obok domu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/158"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=158"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/158\/revisions\/178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.permakultura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nDrzewo, cho\u0107 zaniedbane, jest w dobrej kondycji i co dwa lata rodzi idealne kosztele – twarde jak kamyki, o piegowatej, nieciekawej sk\u00f3rce i bajecznie s\u0142odkim smaku..<\/p>\n
\nSprzedawcy nagabywani o ten \u201edrobny szczeg\u00f3\u0142\u201d, niech\u0119tnie t\u0142umacz\u0105, \u017ce to \u201emieszanka koszteli\u201d, albo \u2013 \u201ekosztela sadzona na innym drzewie\u201d, albo \u201eprawie jak kosztela\u201d.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"